Lịch sử - văn hóa

Ngày xuân tản mạn chuyện hoa.
Ngày đăng 08/02/2013 | 00:00

Mỗi khi nói đến mùa xuân, có lẽ nhiều người sẽ nghĩ ngay đến sự khoe sắc của muôn hoa. Tết đến, mỗi gia đình luôn có hoa để điểm thêm cho cảnh sắc ngày xuân. Mỗi hoa một dáng vẻ nhưng đều có ý nghĩa mang đến cho con người niềm vui, niềm hy vọng một năm mới an bình, hạnh phúc.

Nếu như hoa mai biểu tượng cho mùa xuân phương Nam, thì hoa đào là loài hoa chiếm vị trí độc tôn trong ngày Tết miền Bắc. Đào có 3 loại là đào phai, đào bạch và đào bích. Đào phai có hoa màu phớt hồng như má thiếu nữ, hoa đơn, to, mau tàn, giá bán bình dân, được các gia đình nông thôn ưa chuộng. Đào bạch rất hiếm, ít người có, loại này phát nhiều tán và cành xum xuê. Còn đào bích hoa đơn hoặc hoa kép, hoa nhỏ, hoa nở không kết thành quả, hoa nhiều tràng trùng lặp, cánh dày, màu rất đẹp, lâu tàn. Bích đào có nhiều loại như bích đào hoa hồng, bích đào hoa đỏ, bích đào hoa trắng, bích đào ánh kim, bích đào lá tím, bích đào cành rũ. Đào bích là thứ đào phổ biến nhất, cành tròn, như cái ô đặt ngược, hoa thắm đỏ, rải đều trên khắp các cành chi, cành tăm, hoa chen nụ, nụ đỡ hoa, như một tình yêu nồng nàn, chan chứa.

Ở phương Nam, mỗi khi những nụ mai vàng e ấp nở những cánh đầu tiên là dấu hiệu mùa xuân đã về. Không biết tự bao giờ, mai vàng đã trở thành biểu tượng của mùa xuân phương Nam. Trong muôn loài hoa ngày Tết, hoa mai vẫn luôn được yêu chuộng nhất. Nhìn những cánh mai vàng bừng sáng rực rỡ trong nắng xuân, lòng người cảm thấy thanh thản, trào dâng bao cảm xúc, ước vọng cho những tháng ngày tươi đẹp sắp đến.

Để có một cành mai đẹp trưng trong nhà ngày Tết, người ta thường để ý, chọn lựa rất công phu. Cành mai đẹp phải phân chia các nhánh từ dưới lên theo thứ tự dưới to, trên nhỏ, nụ bụ bẫm, bông rải đều, lá non vừa nhú…Nhiều người kỹ tính còn chọn lựa theo các thế hạc bay, phụng hoàng, cành tứ quý…Những năm gần đây, người ta ít chơi mai cành mà thường chọn mai nguyên cây và việc chọn lựa lại càng kỹ lưỡng hơn. Những gốc mai càng già, càng có dáng cổ thụ lại càng được ưa chuộng. Các cành mai phải khỏe khoắn vươn lên. Đặc biệt, nếu một cây mai mà bị gãy ngọn xem như không dùng được. Người chơi mai quan niệm một cành mai nở không đúng vào dịp Tết, mai vừa nở đã rụng, hoặc các nhánh phân bố không hợp cách là xui xẻo cả năm.

Thủy tiên cũng là một loại hoa xuân từng được yêu thích, nhưng ngày nay ít người biết, nhất là lớp trẻ. Trong những ngày Tết xưa tại miền Bắc, mỗi gia đình tương đối phong lưu đều có một vài bát thủy tiên để trưng bày trên bàn thờ, trong phòng khách giúp tôn thêm vẻ tươi vui, ấm cúng của ngày xuân.

Vốn có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật, thuỷ tiên là loài hoa với củ nhỏ như củ hành, lá thanh mảnh, cánh hoa màu trắng hay vàng nhạt, rễ cây tròn đầy, trắng muốt và óng ả. Nuôi trồng thủy tiên trong nước, cần chọn củ khỏe, trước hết phải bóc bẹ bên ngoài. Sau đó, từ bên trái cắt từ trên xuống đến một phần ba củ, rồi cắt ngang, bổ hai nhát ở bên chồi chính cho đến giữa củ, chú ý khi cắt không gây vết thương đến chồi. Ngâm vào nước khoảng một ngày đêm, rửa sạch rồi để thẳng đứng vào nước, xung quanh để các hòn sỏi, cát thạch anh hoặc vỏ sò, vỏ ốc cố định. Không để nước quá sâu hoặc quá nông, ngập khoảng một phần ba củ là vừa. Sau khi ngâm nước, ban ngày để nơi ấm đủ ánh sáng, buổi tối đưa vào phòng. Hôm sau, phải thêm nước và đưa ra ngoài sáng. Thủy tiên vừa đưa vào chậu, có thể mỗi ngày thay nước một lần; về sau hai, ba ngày thay một lần, khi bao hoa mọc lên, mỗi tuần thay một lần, sau khoảng 40 ngày là hoa nở. Để có bát thủy tiên nở đúng ngày Tết, người ta phải có kinh nghiệm trong việc chọn củ, gọt tỉa và ngâm ủ.

Bên cạnh hoa đào, hoa mai, mùa xuân sẽ trở nên tẻ nhạt nếu thiếu đi những sắc màu khác. Có lẽ vì thế, tạo hóa đã khéo sắp đặt cho con người bằng sự bổ sung nhiều gam màu sinh động như sắc đỏ của hồng, sắc vàng của cúc, sắc tím của lan...Tất cả cùng hòa quyện vào nhau tạo nên bức tranh đa sắc tuyệt đẹp cho mùa Xuân./.