Lịch sử - văn hóa

LÀNG CỔ Ở ĐƯỜNG LÂM
Ngày đăng 16/06/2011 | 00:00

Làng nằm cách trung tâm Thủ đô Hà Nội 47km về phía tây. Đây là quần thể hợp nhất vị trí dân cư, diện tích của 5 thôn thuộc xã Đường Lâm: Mông Phụ, Cam Thịnh, Đông Sàng, Đoài Giáp và Cam Lâm. Đến với Làng cổ du khách hòa mình và chiêm ngưỡng những giá trị tiêu biểu đặc sắc của làng quê thuần việt gắn liền với cuộc sống nông thôn nông nghiệp từ mấy thể kỷ nay của những người dân đồng bằng Bắc Bộ; Làng cổ Đường Lâm còn là nơi lưu giữ bảo tồn một kho tàng văn hóa quí báu, một bằng chứng khẳng định Sơn Tây là vùng đất cổ “Địa linh nhân kiệt” - trung tâm của xứ Đoài xưa.

duonglam

Số nhà thờ họ, lễ hội đình Cam Thịnh (ngày 12 - 1), lễ Phật đản (ngày 8 - 4) ở chùa Mía, lễ kỉ niệm ngày mất của Thám hoa (ngày 2 - 6), ngày mất của Vua Ngô Quyền (ngày 14 - 8). Song song với lễ hội là những hoạt động khác như: lễ tế, các trò chơi dân gian, văn nghệ truyền thống.

ảnh

Đường Lâm có cảnh quan thiên nhiên sinh động với 36 gò đồi, 18 rộc sâu, hàng chục giếng cổ, cây cổ thụ, ao hồ, ngõ xóm tiêu biểu... đã tạo nên bức tranh đa dạng, sinh động của làng quê Việt Nam. Quần thể di tích Làng cổ Đường Lâm được hình thành, phát triển trong sự gắn kết khăng khít, hữu cơ với cuộc sống thường nhật của người nông dân; đó là những thành quả, trí tuệ, sự sáng tạo; sự trao đổi, lựa chọn kỹ lưỡng, sự giữ gìn cái hồn cốt bản sắc dân tộc Việt trong các loại hình di tích lịch sử văn hóa, những ngôi nhà cổ, các lễ hội đặc sắc, cảnh quan thiên nhiên, quê hương của những anh hùng dân tộc, danh nhân.

ảnh

Làng cổ ở Đường Lâm là nơi lưu giữ nhiều loại hình di tích lịch sử văn hóa như: cổng làng, đình, đền, chùa, quán, điếm, lăng mộ, nhà thờ họ… Trong đó, đình Mông Phụ, đình Đoài Giáp, đình Phùng Hưng, đình Cam Thịnh, đình Đông Sàng; di tích đền Phủ, đền Mẫu, đền và lăng Ngô Quyền, chùa Mía, chùa Ón... là những di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu.

Trong làng có hàng trăm ngôi nhà cổ có niên đại lâu đời, mái ngói hình cánh diều phủ rêu phong trầm mặc. Những ngôi nhà ấy là nơi ở, sinh hoạt của nhiều thế hệ người nông dân. Chúng được xây cất bằng những loại vật liệu truyền thống của địa phương như: đá ong, đất nện, gỗ xoan, gỗ mít, tre nứa, rơm rạ, trấu. Nhà thường được kết cấu theo kiểu 5 gian, 7 gian hai dĩ. Gắn liền với nhà là những công trình phụ trợ như: giếng khơi, vườn, bình phong, cổng, chuồng nuôi gia súc, gia cầm. Nhà cổ cũng là nơi lưu giữ nhiều hiện vật, đồ vật sinh hoạt quí của gia đình, dòng họ.duonglam1

Các lễ hội ở làng cổ thường diễn ra vào mùa xuân, trong đó phải kể đến lễ hội đình Mông Phụ vào ngày 10 - 1 âm lịch, lễ tưởng niệm ngày mất Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng vào ngày 8 - 1, lễ hội vật ở chùa Ón, lễ tế tại nhà thờ họ Phan (ngày 18 - 1), lễ Chạp tổ tại một

Đường Lâm còn là quê hương của những anh hùng dân tộc, danh nhân và nhiều người khác đã cống hiến công sức, trí tuệ làm rạng danh cho quê hương đất nước, nhiều vị đỗ đạt qua các kỳ thi đã được triều đại phong kiến bổ nhiệm các chức vụ quan trọng như:

Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng - Thế kỷ thứ VIII

Tiền Ngô Vương – Ngô Quyền - Thế kỷ thứ X

Bà Chúa Mía – Nguyễn Thị Ngọc Dong - Thế kỷ thứ XVII

Sứ thần Thám hoa Giang Văn Minh - Thế kỷ thứ XVI

Cụ Phó bảng Kiều Oánh Mậu - Thế kỷ XIX – XX

Khâm sai đại thần – Phó Thủ tướng Phan Kế Toại - Thế kỷ XIX – XX

Bộ trưởng Bộ Thủy Lợi Hà Kế Tấn - Thế kỷ XX

Với những giá trị tiêu biểu, quý báu đó, quần thể di tích Làng cổ ở Đường Lâm đã được Nhà nước công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào ngày 28 - 11 - 2005.

Kiều Tập - ĐTT Sơn Tây