Đoàn công tác làm việc tại làng cổ Đường Lâm
Trước khi làm việc, đồng chí Vũ Thu Hà cùng đoàn công tác đã đi khảo sát thực tế tại một số ngôi nhà cổ tiêu biểu trong khu vực làng cổ Đường Lâm; thăm và tìm hiểu các mô hình phát triển du lịch cộng đồng, dịch vụ ẩm thực, lưu trú và kinh doanh sản phẩm truyền thống của người dân địa phương. Qua khảo sát cho thấy nhiều hộ dân đã chủ động bảo tồn nhà cổ, gìn giữ không gian văn hóa truyền thống gắn với phát triển các hoạt động du lịch trải nghiệm, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập.
Theo báo cáo của UBND phường Sơn Tây, Làng cổ ở Đường Lâm hiện là quần thể di tích có giá trị đặc biệt với 50 di tích, trong đó có 7 di tích cấp quốc gia, 12 di tích và nhà cổ được xếp hạng cấp tỉnh; gần 100 ngôi nhà cổ có niên đại trên 100 năm cùng gần 1.000 ngôi nhà truyền thống vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đây là một trong những làng cổ tiêu biểu còn bảo tồn được tương đối nguyên vẹn cấu trúc làng Việt cổ với hệ thống đình, đền, chùa, cổng làng, giếng cổ, đường làng, ngõ xóm, tường đá ong và cảnh quan đặc trưng xứ Đoài.
Báo cáo cũng chỉ rõ nhiều khó khăn, thách thức trong công tác bảo tồn như một số nhà cổ đang xuống cấp; hạ tầng du lịch còn thiếu và chưa đồng bộ; nhu cầu cải thiện điều kiện sống của người dân ngày càng tăng trong khi yêu cầu bảo tồn di sản ngày càng cao. Việc phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch tuy đã đạt được những kết quả tích cực nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và giá trị của di tích.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, đồng chí Vũ Thu Hà nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị Làng cổ Đường Lâm phải đặt trong tổng thể phát triển Không gian văn hóa xứ Đoài, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân - chủ thể trực tiếp gìn giữ di sản. Trên cơ sở các dự án đã được phê duyệt và đang triển khai, Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp với phường Sơn Tây rà soát, cập nhật, đánh giá hiệu quả thực hiện, đồng thời đề xuất các nội dung cần điều chỉnh, bổ sung phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu quá trình xây dựng đề án phải tiếp thu đầy đủ ý kiến đóng góp của các chuyên gia, doanh nghiệp và nhân dân; nghiên cứu các giải pháp hiệu quả nhằm phát huy giá trị nhà cổ để người dân vừa bảo tồn được di sản, vừa có điều kiện phát triển kinh tế, tăng thu nhập từ các hoạt động du lịch, dịch vụ và trải nghiệm văn hóa.
Đồng chí cũng lưu ý việc bảo đảm an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan phục vụ phát triển du lịch bền vững; đồng thời nghiên cứu xây dựng các mẫu thiết kế nhà ở phù hợp với kiến trúc truyền thống nhằm đáp ứng nhu cầu dân sinh nhưng không làm phá vỡ không gian, cảnh quan và bản sắc của làng cổ.
Đồng chí giao Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội là đơn vị chủ trì, khẩn trương hoàn thiện Đề án quản lý, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Làng cổ Đường Lâm để trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt trong thời gian một tuần; yêu cầu các sở, ngành liên quan và địa phương tập trung triển khai ngay các nhiệm vụ trọng tâm trong 6 tháng cuối năm 2026, tạo chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích Làng cổ ở Đường Lâm, góp phần xây dựng Đường Lâm trở thành điểm đến di sản văn hóa tiêu biểu của Thủ đô Hà Nội.